2024-10-11

AUTOR

• Katarzyna Szumska – aplikant radcowski,
• email: katarzyna.szumska@kancelaria-nowicki.pl, tel. 538 462 315

Stare porzekadło mówi „Punkt widzenia zależy od punktu siedzenia”. W centrum zainteresowania Kancelarii Prawnej Artura Nowickiego są przede wszystkim szeroko pojęte zagadnienia z zakresu prawa. Jednak, możemy przyznać, że niezwykle ważne są dla nas kwestie społeczne – nie tylko w wymiarze lokalnym, ale także globalnym.

W związku z tym, z perspektywy naszego punktu siedzenia – kancelarii prawnej zlokalizowanej w północno-zachodniej Polsce, w mieście Białogard – planujemy recenzować dla Państwa tematy poruszane w „The Economist” – wydawanym w języku angielskim, niezależnym, brytyjskim tygodniku, skupiającym się na tematach z zakresu aktualnych światowych wydarzeń, polityki, kultury, technologii.

Nasz nowy segment wpisów rozpoczniemy od omówienia kilku głównych i istotnych kwestii poruszonych na początku miesiąca we wspomnianym czasopiśmie, czyli:

1. sytuacji polityczno-ekonomicznej Chin – kraj ten przechodzi przez okres stagnacji w zakresie rozwoju ekonomicznego, a jego władze (w szczególności prezydent Xi Jinping) poszukują drogi wyjścia z tej sytuacji. Planem władz chińskich jest rozwój produkcji w zakresie nowych technologii, pełna samowystarczalność, wprowadzenie nowych sił produkcyjnych (zgodnie z analizami do 2050 roku ilość osób pracujących w chinach ma skurczyć się o 20 %). Ma to oznaczać gigantyczne inwestycje w produkcje m.in. samochodów elektrycznych. Należy zwrócić uwagę, że Chińczycy nastawieni są na rozwój i poszerzanie swych wpływów oraz dominacji (co silnie odczuwają i na co reagują kraje sąsiadujące). Obecnie Chiny odpowiadają za 31% światowej produkcji. The Economist zwraca także uwagę na podejście Chin do krajów szeroko pojętego „Zachodu”. Należy tu dostrzec, że w sposób odmienny względem kultury „świata zachodniego” – ich podejście jest czysto pragmatyczne – oparte nie na wartościach, lecz na własnym interesie.
2. ogólnoświatowa polityka militarna, w tym kwestia broni nuklearnej – przyczyną poruszenia tego tematu są nadchodzące listopadowe wybory w Stanach Zjednoczonych oraz możliwej wygranej Donalda Trumpa. Niedawne wypowiedzi – obecnie byłego – prezydenta USA skłaniają do spekulacji o tym, na ile Europa może liczyć na wsparcie militarne Stanów Zjednoczonych. W szczególności biorąc pod uwagę ryzyka związane z bronią nuklearną. Kraje posiadające tą broń należą do mniejszości. Pośród głównych graczy są nimi Chiny, Rosja oraz Stany Zjednoczone, zaś wśród krajów europejskich – Francja oraz Wielka Brytania. Jako pozytywne zjawisko można postrzegać brak poszerzania się kręgu krajów posiadających broń nuklearną oraz dotychczasowy brak jej użycia – szczególnie biorąc pod uwagę atak Rosji na Ukrainę i toczącą się wojnę. Autorzy czasopisma The Economist zwracają uwagę, że to właśnie silna pozycja Stanów Zjednoczonych – jako supermocarstwa – działa korzystnie na politykę odstraszania w kontekście broni nuklearnej. W obecnej sytuacji zachowanie równowagi w tej mierze staje się coraz trudniejsze. Warto wspomnieć o widmie sojuszu rosyjsko-chińskiego, które jest przedmiotem spekulacji. Są to rozważania szczególnie istotne dla krajów środkowoeuropejskich, które biorąc pod uwagę położenie geograficzne oraz posiadaną siłę militarną w razie zagrożenia będą zmuszone liczyć na wsparcie sojuszników.
3. spór ukraińsko-polskich, w kontekście jego rzeczywistego beneficjenta – artykuł, z którym spotkaliśmy się w trakcie lektury The Economist miał dość wymowne brzmienie (tłum.) „Polacy i Ukraińcy skłóceni. To dobre wieści dla Putina”. Autorzy tego artykułu zwracają uwagę na możliwe wpływy Rosjan na kryzys w stosunkach polsko-ukraińskich – szczególnie widoczny w przestrzeni internetowej, a także w działalności osób powiązanych z Rosją (w trakcie protestów można było spotkać się z banerem głoszącym idee przywrócenia porządku właśnie przez Pana Putina). Teraz, gdy emocje opadły możemy zastanowić się nad genezą problemu importowanych z Ukrainy dóbr. Zdziwienie i podejrzliwość autorów The Economist budzi to, że braterskie stosunki polsko-ukraińskie oparte na spontanicznej, bezinteresownej, szczerej wsparciu i pomocy oraz głębokiej wdzięczności przerodziły się w rywalizacje oraz wzajemną wrogość. Nie trzeba długo zastanawiać się komu przynosi to niezaprzeczalną korzyść. Z tego względu, można zastanawiać się, czy nie padliśmy ofiarą wrogich działań.

Dla zachowania elementu zaskoczenia pragniemy czymś, co naturalnie jest początkiem zakończyć Nasz wpis, czyli okładką wydania z 6 kwietnia 2024 czasopisma The Economist. Przedstawiony jest na niej prezydent Chin siedzący za czerwonym biurkiem przed dużym, srebrnym przyciskiem, który już niemal naciska palcem. Tło okładki stanowi sama czerwień. W centralnej części okładki umieszczony jest napis (tłum.) „Ryzykowny reset Chin”. 

Link do The Economist – wydania z dnia 6 kwietnia 2024: https://www.economist.com/weeklyedition/2024-04-06 

Autor:

Katarzyna Terenda

aplikant radcowska – Kancelaria Prawna Artura Nowickiego

Wielu spośród nas zdarzała się pilna i niespodziewana potrzeba opuszczenia jednego lub paru dni w pracy ze względu na konieczność opieki nad najbliższymi – np. z powodu nagłej wizyty u lekarza z chorym dzieckiem. Do niedawna jedynym rozwiązaniem było korzystanie z urlopu na żądanie albo zdobywanego w pośpiechu zwolnienia lekarskiego.

Tegoroczna nowelizacja Kodeksu pracy wprowadziła nowy rodzaj urlopu przysługującego pracownikom. Pracodawca musi udzielić pracownikowi urlopu na wniosek w razie powstania potrzeby opieki lub wsparcia osoby będącej członkiem rodziny (synowi, córce, matce, ojcu lub małżonkowi) lub osobie zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym.

Wymagania do spełnienia:
1. złożenie wniosku w formie papierowej albo elektronicznej
2. złożenie wniosku w terminie nie krótszym niż 1 dzień przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu
3. wskazanie we wniosku:
– imienia i nazwiska osoby, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych,
– przyczynę konieczności zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia przez pracownika,
– w przypadku członka rodziny – stopnia pokrewieństwa z pracownikiem lub w przypadku osoby niebędącej członkiem rodziny – adresu zamieszkania tej osoby.

Warto pamiętać, że za dni korzystania z urlopu opiekuńczego prawo do wynagrodzenia nie przysługuje, ponieważ jest on urlopem bezpłatnym.

Po więcej informacji zapraszamy do kontaktu telefonicznego, mailowego lub w siedzibie Kancelarii.

Katarzyna Terenda
Aplikant radcowska
– nr tel. +48 660 968 319
– e-mail: katarzyna.terenda@kancelaria-nowicki.pl

Jaki wymiar urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi?

Prawo pracownika do urlopu wypoczynkowego wynika z Kodeksu pracy, ale także z treści art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Prawo do urlopu wypoczynkowego jest jedynym z podstawowych zasad prawa pracy, a wszelkie występujące w tym zakresie wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść pracownika.

Zgodnie z treścią art. 152 Kodeksu pracy – ,,§ 1. Pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, zwanego dalej ,,urlopem’’. § 2. Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu.’’.

W sytuacji, gdy pracownik podejmuje pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy. Wymiar takiego urlopu wynosi 1/12 wymiaru urlopu, przysługującego mu po przepracowaniu urlopu. W każdym następnym roku kalendarzowym, pracownik uzyskuje prawo do kolejnych urlopów.

Ustawodawca w treści art. 154 Kodeksu pracy, uregulował wymiar urlopu wypoczynkowego:

1. 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
2. 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

• gdy pracownik zatrudniony jest w niepełnym wymiarze czasu pracy, urlop ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika. Warto zaznaczyć, że niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

Do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu, a także wymiar urlopu, wlicza się okres poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustalania stosunku pracy. Urlop udzielany jest pracownikom w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu – jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy.  Pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo.

Pracownik ma prawo złożyć wniosek o podział urlopu na części. W takim przypadku, co najmniej jedna cześć urlopu wypoczynkowego powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.

W treści art. 155 Kodeksu pracy ustawodawca uregulował kwestie wliczania okresów nauki. Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia:

1. zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,
2. średniej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat,
3. średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych – 5 lat,
4. średniej szkoły ogólnokształcącej – 4 lata,
5. szkoły policealnej – 6 lat,
6. szkoły wyższej – 8 lat.

• okresy nauki wyżej wymienione nie podlegają sumowaniu,
• jeżeli pracownik pobierał naukę w czasie zatrudnienia, do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się bądź okres zatrudnienia, w którym była pobierana nauka, bądź okres nauki, zależnie od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.

W roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy z pracownikiem uprawnionym do kolejnego urlopu, pracownikowi przysługuje urlop:

1. u dotychczasowego pracodawcy – w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego u tego pracodawcy w roku ustania stosunku pracy, chyba że przed ustaniem tego stosunku pracownik wykorzystał urlop w przysługującym mu lub w wyższym wymiarze,
2. u kolejnego pracodawcy – w wymiarze:
3. proporcjonalnym do okresu pozostałego do końca danego roku kalendarzowego – w razie zatrudnienia na czas nie krótszy niż do końca danego roku kalendarzowego,
4. proporcjonalnym do okresu zatrudnienia w danym roku kalendarzowym – w razie zatrudnienia na czas krótszy niż do końca danego roku kalendarzowego,

• pracownikowi, który przed ustaniem stosunku pracy w ciągu roku kalendarzowego wykorzystał urlop w wymiarze wyższym niż wynikający z Kodeksu pracy, to u kolejnego pracodawcy przysługuje mu urlop w odpowiednio niższym wymiarze. Łączny wymiar urlopu w roku kalendarzowym nie może być jednak niższy niż wynikający z okresu przepracowanego w tym roku u wszystkich pracodawców.

W przypadku, gdy w danym roku kalendarzowym, pracownik wykorzystał już cały przysługujący mu urlop, a uzyskał prawo do urlopu w wyższym wymiarze, w takiej sytuacji, pracownikowi przysługuje urlop uzupełniający.

—

Meritum, Prawo Pracy 2022, Wolters Kluwer, 19. Wydanie

Ustawa  z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141)