Odliczenia od podstawy opodatkowania darowizny na cele chatytatywno-opiekuńcze na rzecz osób prawnych kościoła katolickiego

I. SŁOWO WSTĘPNE

 

Przepisy ustaw o podatku dochodowym oraz Ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej umożliwiają zwolnienie z opodatkowania darowizny przekazywanej na cele związane z działalnością prowadzoną przez Kościół Katolicki. Niniejszy artykuł przedstawia zasady na jakich możliwe jest odliczenie od podstawy opodatkowania darowizn na działalność charytatywną osób prawnych kościoła katolickiego, w tym omawia wymogi, jakie podatnik musi spełnić aby moc skorzystać z preferencji podatkowych w tym zakresie.


II. Działalność Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej została uregulowana w zadsadnicztm zakresie w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, zwana dalej ustawą wyznaniową oraz Konkordacie zawartym między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z dnia 23 kwietnia 1998 r.), zwany dalej Konkordat.

Przepisy ustawy wyznaniowej oprócz uregulowania relacji pomiędzy Kościołem Katolickim a Państwem systematyzują również sprawy majątkowe kościelnych osób prawnych. W rozdziale poświęconym sprawom majątkowych wskazane zostało zwolnienie z opodatkowania darowizn przekazywanych na działalność charytatywno-opiekuńczą Kościoła.

Kwestia zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym darowizn przekazywanych na cele związane z kultem religijnym jest również przedmiotem regulacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zwana dalej updop oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwana dalej updof.


Ponieważ odliczenie darowizn od podatku leży w zakresie zainteresowania zarówno ustawy wyznaniowej, jak i również ustaw podatkowych należy rozważyć wzajemne relacje pomiędzy tymi regulacjami, oraz rozstrzygnąć które z nich mają pierwszeństwo w przypadku wystąpienia wątpliwości interpretacyjnych.

 

III. DAROWIZNA I PRZESŁANKI JEJ ZWOLNIENIA

 

Zarówno ustawa wyznaniowa jak i updof oraz updop nie zawierają definicji darowizny, dlatego też należy się odwołać do przepisów Kodeksu cywilnego. W myśl art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 Nr 16, poz. 93 ze zm.) przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Podstawowym elementem umowy darowizny, niezbędnym do uznania, że dane świadczenie jest darowizną, jest jej nieodpłatność. Świadczenie jest nieodpłatne wówczas, gdy otrzymujący świadczenie nie świadczy nic w zamian ani też nie zobowiązuje się do innego świadczenia w przyszłości.

 

  1. Zwolnienie darowizn na podstawie updof i updop

 

Zgodnie z art. 9 ust. 1 updof opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

 

W myśl przepisu art. 26 ust. 1 pkt. 9 updof podstawę obliczenia podatku, z zastrzeżeniem art. 29-30c oraz art. 30e, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 ust. 1, 2, 3b-3e, 4, 4a – 4e, ust. 6 lub art. 24b ust. 1 i 2 lub art. 25, po odliczeniu darowizn przekazanych m.in. na cele:

a) określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego, organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy, lub równoważnym organizacjom określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, realizującym te cele, z zastrzeżeniem ust. 6e,

b) kultu religijnego,

 

– w wysokości dokonanej darowizny, nie więcej jednak niż kwoty stanowiącej 6% dochodu.

 

Podobne regulacje zawarte zostały w updop, Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 1 pkt 7 updop wskazując, że podatnik ma prawo do odliczenia darowizny przekazanej na cele kultu religijnego łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu.

 

  1. Zwolnienie darowizny na podstawie ustawy wyznaniowej

 

Regulacje ustawy wyznaniowej w bardziej precyzyjny sposób wskazują cele, na których przekazanie darowizny uprawnia do skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Jak wynika z art. 55 ust. 7 ustawy wyznaniowej „darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą są wyłączone z podstawy opodatkowania darczyńców podatkiem dochodowym i podatkiem wyrównawczym, jeżeli kościelna osoba prawna przedstawi darczyńcy pokwitowanie odbioru oraz – w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny – sprawozdanie o przeznaczeniu jej na tę działalność.

 

Istotne w tym miejscu zdaje się wskazanie, co należy rozumieć pod pojęciem działalności charytatywno-opiekuńczej i jakie podmioty są uprawnione do jej prowadzenia.

 

  1. DZIAŁALNOŚĆ CHARYTATYWNO – OPIEKUŃCZA KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO

 

  1. Osoby prawne i inne podmioty mające prawo do prowadzenia działalności charytatywno – opiekuńczej

 

Zgodnie z art. 38 ustawy wyznaniowej osoby prawne Kościoła mają prawo do prowadzenia działalności charytatywno-opiekuńczej. Władze kościelne są uprawnione do powołania Caritas Polskiej – jako instytucji o zasięgu krajowym oraz Caritas diecezji – dla poszczególnych diecezji, które też mogą prowadzić powyższą działalność. Także działalność charytatywno – opiekuńczą mogą prowadzić organizacje katolickie w zakresie określonym w ich statutach.

 

Przepis art. 38 ustawy wyznaniowej wskazuje, że prowadzenie takiej działalność zostało przede wszystkim przekazane osobom prawnym Kościoła. Przepis ten nie dotyczy osób fizycznych, w szczególności osób duchownych i zakonnych, ani jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej.

 

Jak stanowi art. 21 § 1 Konkordatu: "Odpowiednie instytucje kościelne mają prawo prowadzenia, każda zgodnie ze swą naturą, działalności o charakterze misyjnym, charytatywnym i opiekuńczym. W tym celu mogą one tworzyć struktury organizacyjne i urządzać publiczne zbiórki". Natomiast w myśl art. 22 § 1 Konkordatu: "Działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, podejmowana przez kościelne osoby prawne, jest zrównana pod względem prawnym z działalnością służącą analogicznym celom i prowadzoną przez instytucje państwowe".

 

Ustawodawca używa pojęcia "działalność charytatywno-opiekuńcza" na określenie działalności na dwóch płaszczyznach: charytatywnej i opiekuńczej. Charytatywny oznacza "pomagający ludziom, wspierający biednych i potrzebujących pomocy; miłosierny, dobroczynny, filantropijny". Natomiast opiekuńczy to "sprawujący nad kimś, czymś opiekę". Z kolei opieka to "troszczenie się, dbanie o kogoś, o coś, pilnowanie kogoś, czegoś, piecza". Zatem działalność charytatywno-opiekuńcza oznacza działalność polegającą na pomocy ludziom, wspieraniu biednych i potrzebujących pomocy oraz troszczeniu się i dbaniu o kogoś.1

 

W uzasadnieniu do wyroku z dnia 4 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt: III SA 230/03) określił krąg podmiotów wykonujących działalność charytatywno – opiekuńczą, działalności charytatywno – opiekuńczej Kościoła poświecony został Rozdział 6 (art. 38-40) ostatnio powołanej ustawy. Do prowadzenia tego rodzaju działalności, zgodnie z tymi przepisami, powołane zostały osoby prawne Kościoła (art. 38 ust. 1) oraz podmioty powołane przez władze kościelne (art. 38 ust. 2). Ustawa zatem określiła zakres podmiotów uprawnionych do prowadzenia działalności charytatywno-opiekuńczej Kościoła. W tej sytuacji wyłączeniu z podstawy opodatkowania darczyńcy podatkiem dochodowym mogą podlegać darowizny ustanowione na rzecz tak określonych podmiotów. Do grupy tych podmiotów ustawa zaliczyła m.in. parafie (art. 7 ust. 1 pkt 5), Caritas Polska (art. 7 ust. 2 pkt 2) oraz Caritas Diecezji (art. 7 ust. 2 pkt 3). Jednocześnie zgodnie z art. 13 ust. 1 tej ustawy kościelne jednostki organizacyjne, o których mowa m.in. w art. 7, nabywają osobowość prawną z chwilą powiadomienia właściwego organu administracji państwowej o ich utworzeniu przez władzę kościelną, jeżeli ratyfikowane umowy nie stanowią inaczej.2

 

W art. 38 ust. 2-4 ustawy wyznaniowej ustawodawca wskazuje możliwość powołania i działania Caritasu Polska i Caritasu diecezji. Władze kościelne mają prawo powołania Caritasu zarówno na szczeblu krajowym, jak i na szczeblu diecezjalnym. Ustęp 4 art. 38 ustawy wyznaniowej dotyczy działalności zakonów, jeśli prowadzą one działalność charytatywno – opiekuńczą. Do ustalenia, czy dany zakon powyższą działalność prowadzi należy przeprowadzić analizę jego prawa własnego, czyli statutu oraz innych aktów prawa wewnętrznego.

 

Natomiast art. 38 ust. 6 ustawy wyznaniowej przyznaje prawo prowadzenia działalności charytatywno – opiekuńczej również organizacjom katolickim. Organizacje katolickie nie są kościelnymi osobami prawnymi i nie mogą być zaliczone do kręgu podmiotów, o których mowa w ust. 1 niniejszego przepisu, dlatego też działalność organizacji katolickich będzie uznawana za działalność charytatywno – opiekuńczą Kościoła Katolickiego. Warunkiem jednak jest wykonywanie niniejszej działalności na podstawie statutu.

 

  1. Działalność charytatywno – opiekuńcza

 

W art. 39 ustawy wyznaniowej przedstawiono otwarty katalog rodzajów działalności charytatywno-opiekuńczej Kościoła, który obejmuje m.in.:

  1. prowadzenie zakładów dla sierot, starców, osób upośledzonych fizycznie lub umysłowo oraz innych kategorii osób potrzebujących opieki,

  2. prowadzenie szpitali i innych zakładów leczniczych oraz aptek,

  3. organizowanie pomocy w zakresie ochrony macierzyństwa,

  4. organizowanie pomocy sierotom, osobom dotkniętym klęskami żywiołowymi i epidemiami, ofiarom wojennym, znajdującym się w trudnym położeniu materialnym lub zdrowotnym rodzinom i osobom, w tym pozbawionym wolności,

  5. prowadzenie żłobków, ochronek, burs i schronisk,

  6. udzielanie pomocy w zapewnieniu wypoczynku dzieciom i młodzieży znajdującym sie w potrzebie,

  7. krzewienie idei pomocy bliźnim i podstaw społecznych temu sprzyjających,

  8. przekazywanie za granicę pomocy ofiarom klęsk żywiołowych i osobom znajdującym się w szczególnej potrzebie”.

 

Wymieniony w powyższym przepisie katalog ma charakter jedynie przykładowy i ma on na celu wskazanie kierunków działań, jakie mogą podejmować kościelne osoby prawne. Oznacza to, że mogą być podejmowane także inne działania o charakterze charytatywno-opiekuńczym.3

 

W omawianej kwestii stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 stycznia 1999 r., sygn. akt: SA/Gd 78/97 wskazując, iż "ustawa o stosunku Państwa do Kościoła (…) nie zawiera ścisłej definicji prowadzonej przez Kościół działalności charytatywno – opiekuńczej, nie zawiera też enumeratywnego wyliczenia rodzajów tej działalności, zaś art. 39 tej ustawy obejmuje wyliczenie przykładowe tej działalności".4

 

Pod pojęciem działalności charytatywno – opiekuńczej należy rozumieć działalność polegającą na prowadzeniu przez Kościół działań zmierzających do niesienia pomocy potrzebującym, w tym sierot, ubogim, chorym, starcom, bezdomnym, ofiarom sił wyższych i konfliktów oraz otoczeniu tych osób opieką, a tym samym kształtowaniu postaw społecznych i krzewieniu idei pomocy bliźniemu.

 

Za przykład działalności charytatywno – opiekuńczej, nie wskazanej w art. 39 ustawy wyznaniowej, można podać budowę, wyposażenie oraz utrzymanie zorganizowanego domu dla księży emerytów i rencistów, którzy nie pełnią posługi duszpasterskiej. Należy uznać, że jest to działalność mająca na celu udzielanie pomocy dla osób, które potrzebują opieki. Księża, którzy nie mają miejsca zamieszkania są kierowani do ww. domu, są w licznych przypadkach chorzy, potrzebują pomocy innych osób. Ksiądz jest osobą pełniącą posługę duszpasterską dla wiernych, nie otrzymuje on wynagrodzenia, tylko utrzymuje się z datków, które są przeznaczane na kościół oraz plebanię. Należy zatem uznać, że wydatki ponoszone na prace remontowe budynków, urządzeń i sprzętów związane są z prowadzeniem i funkcjonowaniem powyższego domu są działalnością charytatywno – opiekuńczą.

 

  1. Działalność charytatywno-opiekuńcza w interpretacjach organów podatkowych

 

 

We wniosku o interpretację wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 22 lutego 2010 r. w zakresie odliczenie od dochodu darowizny przekazanej na cele kultu religijnego, Wnioskodawca wskazał, że zamierza przekazać na rzecz Stowarzyszenia zarejestrowanego, określoną kwotę pieniężną, z przeznaczeniem na cele kultu religijnego. Stowarzyszenie, na rzecz którego Wnioskodawca zamierzał przekazać darowiznę jest organizacją w rozumieniu art. 37 ustawy wyznaniowej. Zgodnie ze statutem Stowarzyszenia było ono tworzone z myślą niesienia wszelkiego wsparcia, w tym materialnego, intelektualnego i moralnego nowo fundowanego instytutu zakonnego kościoła katolickiego, w jego misji ewangelizacyjnej, modlitwie kontemplacyjnej, rozpowszechnianiu wiary katolickiej, jak również propagowania i rozwijania kultury chrześcijańskiej. Celami stowarzyszenia jest m.in. wspieranie działalności wspomnianego instytutu zakonnego w Polsce i rozpowszechnianie informacji o jego działalności religijnej. 

Jak stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w wydanej interpretacji podatkowej warunkiem koniecznym do skorzystania z odliczenia darowizn m.in. na cele kultu religijnego jest to, aby wysokość darowizny pieniężnej udokumentowana była dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego, z zaznaczeniem wskazanego wyżej celu darowizny, tj. w sposób przewidziany w art. 26 ust. 7 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto na podkreślenie zasługuje fakt, że powołane przepisy art. 26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ograniczają podmiotów, na rzecz których dokonane darowizny na cele kultu religijnego podlegają odliczeniu od dochodu darczyńcy. Ważny jest cel kultu religijnego. W potocznym słowa znaczeniu kult religijny oznacza zewnętrzny aspekt religijny, w odróżnieniu od teoretycznej doktryny, ogół obrzędów religijnych, całokształt czynności religijnych. Literalna wykładnia tego pojęcia prowadzi do wniosku, że do dokonania odliczeń od dochodu darowizny na cele kultu religijnego wystarczające jest przeznaczenie środków pieniężnych na realizację zewnętrznych aspektów życia religijnego. Darowizny na cele kultu religijnego, to środki przeznaczone m.in. na: budowę czy remont kościoła, jego wyposażenie, zakup przedmiotów liturgicznych. Adresatami tych darowizn są w szczególności: kościoły, związki religijne i kościelne osoby prawne (zakon, parafie, itp.). Niezbędne jest ustalenie czy statut Stowarzyszenia zawiera postanowienia określające, jako cele swojej działalności, cele kultu religijnego. Jeżeli więc Stowarzyszenie nie jest kościelną osobą prawną ale w dokumencie będącym podstawą jego funkcjonowania zawarto postanowienie, że celem działalności Stowarzyszenia są cele kultu religijnego, to Wnioskodawcy przysługuje prawo do skorzystania z odliczenia od dochodu darowizny przekazanej na cele kultu religijnego w wysokości określonej w art. 26 ust. 1 pkt 9b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.5

 

Natomiast w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 16 lipca 2012 r., w której wnioskodawca zwrócił się z zapytaniem czy, przekazywanie darowizn na działalność charytatywno – opiekuńczą związaną z budową oraz wyposażeniem domu dla księży emerytów i rencistów stanowi podstawę odliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych darczyńcy, organ wskazał, że katalog ww. działalności zawarty w art. 39 ustawy wyznaniowej ma charakter jedynie przykładowy. Mając zatem powyższe na uwadze wskazać należy, że do planowanej darowizny na rzecz Archidiecezji Warszawskiej, która w ramach wykonywanej działalności charytatywno – opiekuńczej buduje zorganizowany dom dla księży emerytów i rencistów nie prowadzących posługi duszpasterskiej, jako darowizny na kościelną działalność charytatywno – opiekuńczą, będzie miał zastosowanie art. 55 ust. 7 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej i art. 26 ust. 6d i ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.6

 

 

  1. RELACJA PRZEPISÓW UPDOF I UPDOP ORAZ USTAWY WYZNANIOWEJ

 

Biorąc pod uwagę usytuowanie w systemie prawa, datę uchwalenia oraz zakres i przedmiot regulacji ustaw podatkowych oraz ustawy wyznaniowej, należy przyjąć założenie, że regulacje tej ostatniej mają charakter szczególny w stosunku do przepisów wynikających z updop i updof w zakresie w jakim dotyczą odliczenia darowizn.Z założenia tego wynikają bardzo istotne konsekwencje.

 

Zasadniczą kwestią jest wysokość odliczenia do jakiej uprawniony jest podatnik. Przepis art. 55 ust. 7 ustawy wyznaniowej nie wskazuje limitu, do jakiego przekazanie darowizny może korzystać ze zwolnienia. Ustawy podatkowe takie ograniczenie przewidują – updof do 6% podstawy opodatkowania, updop do 10%. Zastępca Dyrektora Departamentu Podatków Bezpośrednich w piśmie dotyczącym interpretacji art. 55 ust. 7 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej uznał, że: "Zgodnie z opinią Rady Legislacyjnej, którą podziela Ministerstwo Finansów, przepis ten jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W tym stanie rzeczy, właściwe jest odliczanie przez osoby prawne darowizn przekazanych na działalność charytatywno-opiekuńczą kościelnych osób prawnych, ponad limit, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych".7 Stanowisko to należy w pełni podzielić.

 

Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 14 marca 2005 r., sygn. akt: FPS 5/04, stwierdzając, że w przypadku dokonania w latach 1995-2003 darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą kościelnych osób prawnych, darowizna taka, stosownie do art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej […] oraz art. 40 ust. 7 ustawy z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego […], była wyłączona w całości z podstawy opodatkowania darczyńcy podatkiem dochodowym od osób fizycznych.8

 

Stanowisko w zakresie możliwości odliczenia w całości przekazanej darowizny od podstawy opodatkowania, potwierdza również m.in. postanowienie w sprawie interpretacji prawa podatkowego Urzędu Skarbowego Poznań – Grunwald z dnia 21 lipca 2008 r. (ADIII/415-16a/2005). W niniejszym postanowieniu Urząd Skarbowy wskazał, że przepis art. 55 ust. 7 ustawy wyznaniowej jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Darowizny przekazane przez osobę fizyczną na rzecz osób prawnych Kościoła, podlegają wyłączeniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, pod warunkiem spełnienia łącznie dwóch warunków: posiadania pokwitowania odbioru darowizny przez obdarowanego oraz posiadania sprawozdania ze wskazaniem przeznaczenia darowizny – w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny.

 

Kolejnym postanowieniem potwierdzającym powyższą zasadę jest postanowienie Urzędu Skarbowego w Pile z dnia 2 lutego 2007 r., w którym stwierdza się, że darowizny na działalność charytatywno – opiekuńczą Kościoła podlegają odliczeniu od dochodu w pełnej wysokości, jednakże przy spełnieniu dwóch przesłanek wskazanych w art. 55 ust. 7 ustawy wyznaniowej.

 

Zatem nie powinno być wątpliwości, że przy odliczaniu darowizn na działalność charytatywno-opiekuńczą Kościoła limity wskazane w przepisach ustaw podatkowych nie mają zastosowania.

 

  1. WARUNKI ODLICZENIA DAROWIZNY

 

Praktyka stosowania przepisów dotyczących odliczenia darowizn wskazuje, że dla uzyskania prawa do skorzystania z możliwości odliczenia od podstawy opodatkowania całej wartości darowizny konieczne jest spełnienie zarówno warunków zawartych w ustawach podatkowych, jak i również ustawie wyznaniowej.

  1. Wymogi wskazane w updof

 

Koniecznym warunkiem wyłączenia z podstawy opodatkowania darowizny pieniężnej przekazanej na działalność charytatywno – opiekuńczą Kościoła jest spełnienie łącznie następujących przesłanek:

  • udokumentowanie dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego przekazanej darowizny,

  • przedstawienia pokwitowania odbioru darowizny, oraz

  • sprawozdania dotyczącego jej przeznaczenia.

 

Dla możliwości odliczenia od dochodu wydatków z tytułu darowizny pieniężnej konieczne jest zatem dokonanie darowizny przez wpłatę w banku. Nie wystarcza tutaj wpłata w kasie instytucji i udokumentowanie jej np. w formie druku KP lub innej formy pokwitowania.

 

Powyższy przepis obowiązuje od 1 stycznia 2006 r., obejmuje zatem wyłącznie te darowizny, które zostały dokonane od dnia 1 stycznia 2006 r. Nie decyduje bowiem moment dokonywania odliczenia, lecz chwila czynienia wydatku uprawniającego do ulgi. Jeśli więc wydatek był dokonywany w momencie, gdy nie było jeszcze wymogu dokumentowania wpłaty potwierdzeniem przelewu, to nie można wymagać od podatnika posiadania takiego dowodu, chociaż w momencie dokonywania odliczenia taki wymóg już obowiązuje.9

 

Potwierdzeniem konieczności spełnienia wskazanych powyżej warunków jest m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia z dnia 17 września 2010 r., sygn. akt: I SA/Kr 1098/10, w którym stwierdzono, że ustawodawca pozostawiając w mocy i niezmienione unormowanie art. 55 ust. 7 ustawy z 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej i wprowadzając od 1 stycznia 2006 roku do obowiązywania przepis art. 26 ust. 6d u.p.d.o.f., uzależnił po prostu, na jego podstawie, podatkowo prawną skuteczność darowizny pieniężnej na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą od spełnienia dodatkowego – w relacji do ww. art. 55 ust. 7 – warunku w postaci udokumentowania wysokości tej darowizny dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego.10

 

 

W zakresie przekazywanych darowizn innych niż pieniężne należy przedstawić:

  • dowód, z którego wynikają dane identyfikujące darczyńcę oraz

  • wartość przekazanej darowizny wraz z oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu.

 

Najlepszym sposobem wypełnienia powyższego obowiązku jest zawarcie wskazanych danych w umowie darowizny, sporządzonej na podstawie art. 888 k.c.

 

Ustawodawca dopuszcza zatem odliczanie od podatku także wartości darowizn rzeczowych czy też darowizn praw majątkowych. Jeżeli przedmiotem darowizny są towary lub usługi opodatkowane podatkiem od towarów i usług, za kwotę darowizny uważa się wartość towaru lub usługi wraz z podatkiem od towarów i usług, przy czym od dnia 1 stycznia 2008 r. zastrzeżono, że w wartości darowizny podatek uwzględnia się "w części przekraczającej kwotę podatku naliczonego, którą podatnik ma prawo odliczyć zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług z tytułu dokonania tej darowizny". Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że podatnik powinien ustalić, w jakiej części miał prawo do odliczenia podatku, przy nabywaniu (wytwarzaniu) towarów później przekazanych jako darowizna. W wartości darowizny uwzględniona zostanie tylko ta część podatku należnego, która przekracza kwotę podatku naliczonego niegdyś odliczonego przez podatnika przy nabywaniu (wytwarzaniu) towarów później darowanych.11

 

  1. Wymogi wynikające z ustawy wyznaniowej

 

Stosownie do treści art. 55 ust. 7 ustawy wyznaniowej ostatnim czynnikiem wpływającym na kwestie odliczenia przekazanych darowizn od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym jest prawidłowo sporządzone sprawozdanie o przeznaczeniu darowizny na działalność charytatywno – opiekuńczą.

 

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 8 listopada 2011 r. wydał w tej sprawie wyrok, sygn. akt: II FSK 891/10, wskazując, że sprawozdanie z przeznaczenia darowizny kościelnej, odliczanej w PIT bez limitu, musi być szczegółowe, tj. wskazywać na jaką działalność charytatywno – opiekuńczą darowizna została przeznaczona oraz osobę (podmiot), który był jej ostatecznym konsumentem. W uzasadnieniu do powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pod pojęciem sprawozdania winna się kryć dokładna relacja z wydatkowania środków finansowych otrzymanych w ramach darowizny. Ogólne przedstawienie celów rozdysponowania tych środków z podziałem na poszczególne rodzaje pomocy i kwoty tej pomocy, nie stwarza możliwości sprawdzenia, czy rzeczywiście pomoc ta została zrealizowana z tych środków w określonym miejscu i czasie. Istotne, zdaniem Sądu, jest wykazanie w sprawozdaniu nie tylko przedmiotu pomocy, ale też i podmiotów tej pomocy, jak i czasu jej przyznania. Dopiero dokładna relacja z wykorzystania środków finansowych pochodzących z tej konkretnej darowizny poprzez określenie podmiotów korzystających z pomocy, skonkretyzowanie działań charytatywno-opiekuńczych oraz czasu tych działań, umożliwia sprawdzenie, czy środki finansowe przekazane w formie darowizny w rzeczywistości realizują cele premiowane odliczeniem od dochodu, o którym mowa w art. 55 ust. 7 ustawy kościelnej. Wskazano, że sprawozdanie przewidziane w art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 1540 powinno odzwierciedlać nie tylko to co, ale i komu przeznaczono przedmiot świadczenia darowizny w taki sposób, aby w toku postępowania podatkowego było możliwe dokładne zweryfikowanie spełnienia celu charytatywno-opiekuńczego, zrealizowanego przez kościelne osoby prawne. Sprawozdanie, o którym mowa w art. 55 ust. 7 ustawy kościelnej – zdaniem Sądu orzekającego – powinno zawierać dokładną relację ze zrealizowania celów charytatywno-opiekuńczych, tj. winno zawierać te wszystkie dane wyżej wskazane, na podstawie których będzie możliwe zweryfikowanie jego rzetelności. Brak wskazania osób, które skorzystały z pomocy sfinansowanej z otrzymanej przez Kościół darowizny, nie pozwala na sprawdzenie, czy działania charytatywno-opiekuńcze w rzeczywistości miały miejsce. Zdaniem Sądu, w sprawozdaniu nie muszą być natomiast wykazywani beneficjenci pomocy, adresowanej do nieokreślonej imiennie grupy osób, tj. realizowanej bezpośrednio przez kościelne osoby prawne. Dotyczy to np. wydawania chleba i innych datków biednym, zapewnienia biednym – w tym bezdomnym – noclegu oraz posiłku w tzw. przytuliskach, prowadzonych w ramach parafii czy też domów zakonnych itp. W takim przypadku istotne znaczenie ma jedynie okoliczność, że w danym okresie kościelna osoba prawna takie działania faktycznie prowadziła.12

 

  1. ZAKOŃCZENIE

 

Podsumowując, darowizny przekazane przez osoby fizyczne i osoby prawne na działalność charytatywno – opiekuńczą Kościoła Katolickiego prowadzoną przez osoby prawne lub inne podmioty do tego upoważnione, podlegają odliczeniu w pełnej wysokości, jednakże należy spełnić łącznie przesłanki określone w art. 55 ust. 7 ustawy wyznaniowej oraz ustawach podatkowych.

___________________________________________________________________________________________
 

1 B. Rakoczy „Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej, Komentarz”, Warszawa 2008, str. 245,

2 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 04.10.2004, III SA 230/03

3 B. Rakoczy „Ustawa o stosunku ….”, Warszawa 2008

4 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.01.1999, SA/Gd 78/97

5 Interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 22.02.2010 r., IPPB4/415-823/09-2/MP

6 Interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 16.07.2012 r., ITPB2/415-379/12/MK

7 Pismo Ministra Finansów z dnia 22.04.2004 r., PB3-2420-8214-137-AS-04, Biul. Skarb. 2004, nr 3, s. 15

8 Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14.04.2005 r., FPS 5/04,

9 A. Bartosiewicz i R. Kubacki „Komentarz do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych” , Warszawa 2010

10 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17.09.2010, I SA/Kr 1098/10

11 A. Bartosiewicz i R. Kubacki „Komentarz …” , Warszawa 2010

12 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego 08.11.2011, II FSK 891/10